Apelacja karna jest środkiem odwoławczym służącym do zaskarżenia orzeczeń sądu I instancji. Apelacja karna przysługuje stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia i ma na celu usunięcie ewentualnych błędów Sądu I instancji.
Sąd odwoławczy zmienia lub uchyla zaskarżony wyrok w całości albo w części lub orzeka o jego utrzymaniu w mocy.
Apelację wnosi się na piśmie w terminie 14 dni od doręczenia stronie wyroku z uzasadnieniem do Sądu, który wydał zaskarżony wyrok.
Apelacja od wyroku to jeden z fundamentów naszego systemu prawnego. Prawo do niej wyrażone jest w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przewiduje on, że każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń wydanych przez sądy w pierwszej instancji. Apelacja umożliwia weryfikację orzeczeń sądów niższego rzędu przez sąd apelacyjny. W odniesieniu do wyroków sądu rejonowego sądem odwoławczym będzie sąd okręgowy, a dla orzeczeń wydanych przez sąd okręgowy – sąd apelacyjny.
Warto złożyć apelację, ilekroć strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem sądu i uważa, że jest w stanie przekonać sąd odwoławczy o swoich racjach. Dla wygrania postępowania odwoławczego kluczowe znaczenie mają:
Czy w apelacji można wskazać nowe dowody? Tak, ale sąd odwoławczy nie musi ich wziąć pod uwagę.
Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli „dowód nie był powołany przed sądem pierwszej instancji, pomimo że składający wniosek mógł go wówczas powołać, lub okoliczność, która ma być udowodniona, dotyczy nowego faktu, niebędącego przedmiotem postępowania przed sądem pierwszej instancji, a składający wniosek mógł go wówczas wskazać” (art. 452 par. 2 Kpk). Strona nie powinna więc powstrzymywać się z powołaniem wszystkich dowodów w założeniu, że w razie apelacji przywoła jakiś argument czy dowód miażdżący drugą stronę. Może się okazać, że sąd w ogóle nie dopuści tego dowodu w postępowaniu odwoławczym.
Wniesienie apelacji wiąże się z obowiązkiem uiszczenia opłaty. Jej koszt jest uzależniony od rodzaju sprawy oraz wartości przedmiotu sporu. Opłata od apelacji w sprawach o prawa majątkowe, w zależności wartości przedmiotu zaskarżenia (WPZ), zasadniczo wynosi:
1) do 500 zł – opłata 30 zł;
2) ponad 500 zł do 1 500 zł – opłata 100 zł;
3) ponad 1 500 zł do 4 000 zł – opłata 200 zł;
4) ponad 4 000 zł do 7 500 zł – opłata 400 zł;
5) ponad 7 500 zł do 10 000 zł – opłata 500 zł;
6) ponad 10 000 zł do 15 000 zł – opłata 750 zł;
7) ponad 15 000 zł do 20 000 zł – opłata 1 000 zł.
Przy WPZ przekraczającym 20 000 zł pobiera się opłatę stosunkową wynoszącą 5% tej wartości, nie więcej jednak niż 200 000 zł.
Jeśli strona nie jest w stanie ponieść kosztów apelacji, może wnosić o zwolnienie od nich. Musi jednak wykazać, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie opłaty. Wypełnia w tym celu oświadczenie, w którym ujawnia wysokość swoich dochodów i miesięczne koszty przypadające na utrzymanie rodziny.
Odmiennie niż w sprawach cywilnych, gdzie już samo wniesienie apelacji wiąże się z koniecznością wniesienia opłaty, wniesienie apelacji w sprawie karnej jest wolne od opłat.