Kasacja to procedura umożliwiająca zaskarżenie prawomocnych orzeczeń sądowych. Stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia i uregulowana jest w art. 518 i nast. Kodeksu postępowania karnego.

Co to jest kasacja?

Kasacja to nadzwyczajny środek zaskarżenia, w którym podnosi się zarzuty mające wykazać nieprawidłowość postępowania sądu odwoławczego. Nie mogą to być zarzuty podniesione wcześniej w apelacji, trzeba wykazać nowe zarzuty i uchybienia sądu orzekającego w II instancji.

Pismo procesowe składa się do Sądu Najwyższego za pośrednictwem sądu II instancji, którym jest sąd okręgowy lub apelacyjny. Kasacja w sprawie dotyczącej tego samego oskarżonego i od tego samego orzeczenia może zostać złożona tylko jeden raz.

Kto może wnieść kasację?

Do wniesienia kasacji uprawniona jest każda strona postępowania karnego, a także:
  • Prokurator Generalny,
  • Rzecznik Praw Obywatelskich,
  • Rzecznik Praw Dziecka – od każdego prawomocnego orzeczenia Sądu kończącego postępowanie karne, w tym ostatnim przypadku tylko, gdy wskutek jego wydania doszło do naruszenia praw dziecka.
Nie jest dopuszczalne złożenie kasacji, jeżeli niezaskarżone orzeczenie sądu I instancji zostało utrzymane w mocy lub dokonana została jego zmiana na korzyść strony.

W jakich sprawach można wnieść kasację?

Kasację można wnieść tylko w dwóch sytuacjach wyraźnie przewidzianych w przepisach k.p.k:
  • od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie w danej sprawie karnej,
  • od prawomocnego postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego w postaci m.in. elektronicznej kontroli miejsca pobytu, podjęcia odpowiedniej terapii, w tym uzależnień, skierowania na pobyt w zakładzie psychiatrycznym czy też zakazu prowadzenia pojazdów.

Wymogi formalne kasacji

W terminie 7 dni od wydania wyroku przez sąd II instancji należy złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Od chwili doręczenia wyroku wraz z odpisem uzasadnienia adwokat lub radca prawny ma 30 dni na złożenie kasacji. Nie bez przyczyny wskazujemy na profesjonalnych pełnomocników: kasacji nie może wnieść sama strona, gdyż jest ona objęta przymusem adwokacko-radcowskim.

Jednocześnie ze złożeniem pisma należy wnieść opłatę. Wynosi ona 450 zł w sprawach, gdzie jako sąd II instancji orzekał sąd okręgowy i 750 zł w sprawach, gdzie jako sąd II instancji orzekał sąd apelacyjny.

Jeżeli kasacja została choćby w części uwzględniona, Sąd Najwyższy zwraca opłatę wnoszącemu kasację.

Złożenie kasacji samo w sobie nie wstrzymuje wykonania wyroku karnego, ale Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie wyroku w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Strona może złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku już w samej kasacji. Sąd rozpoznaje taki wniosek na posiedzeniu bez udziału stron.

Wyrok Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy oddala kasację, jeśli uzna ją za oczywiście bezzasadną. Wydaje przy tym postanowienie.

Inne rozstrzygnięcia wymagają od Sądu Najwyższego wydania wyroku. Uwzględniając kasację, Sąd Najwyższy może:
  • uchylić wyrok sądu II instancji i przekazać temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym,
  • uchylić wyrok sądu II instancji i wyrok sądu I instancji i przekazać sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,
  • uchylić wyrok sądu II instancji, wyrok sądu I instancji i umorzyć postępowanie,
  • uchylić wyrok sądu II instancji, wyrok sądu I instancji i uniewinnić oskarżonego, jeżeli skazanie jest niesłuszne.
Sąd Najwyższy nie może zmieniać wyroku sądu II instancji.

Kasacje w sprawach karnych – podsumowanie najważniejszych informacji

Kasacja wyroku karnego to nadzwyczajny środek zaskarżenia, który przysługuje od prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji do Sądu Najwyższego. Może prowadzić do uchylenia lub zmiany prawomocnego wyroku, o ile wnoszący kasację udowodni, że wystąpiły poważne błędy proceduralne, naruszenie prawa materialnego lub inne istotne nieprawidłowości.

Kasacja nie jest kolejnym etapem odwoływania się od wyroku, lecz narzędziem weryfikacji, czy w toku postępowania sądowego nie doszło do rażących naruszeń prawa, które mogłyby wpłynąć na treść orzeczenia.

Skarga kasacyjna to pismo procesowe, które składa się do Sądu Najwyższego za pośrednictwem sądu II instancji, czyli sądu okręgowego lub apelacyjnego. W piśmie tym podnosi się zarzuty kasacyjne, które mogą odnosić się wyłącznie do nieprawidłowości postępowania sądu odwoławczego.

Termin wniesienia kasacji: Skargę kasacyjną wnosi się w nieprzekraczalnym terminie 30 dni od daty doręczenia wyroku sądu drugiej instancji wraz z uzasadnieniem. Zanim pełnomocnik strony sporządzi kasację, musi w ciągu 7 dni po wydaniu wyroku przez sąd II instancji złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem.

Skargę kasacyjną mogą wnieść również Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka. Nie obowiązuje ich powyższy termin. Jedyne ograniczenie czasowe dotyczy wniesienia kasacji na niekorzyść oskarżonego: te podmioty mogą wnieść skargę w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku.

Kasacja w sprawach karnych: czy potrzebny jest adwokat?

Tak. W postępowaniu karnym (ale także cywilnym) obowiązuje przymus radcowsko-adwokacki. Oznacza to, że strona odwołująca się od wyroku sądu drugiej instancji musi zlecić przygotowanie skargi profesjonalnemu pełnomocnikowi.

Wymóg ten nie dotyczy sytuacji, w których skarga kasacyjna jest wnoszona przez prokuratora albo radcę Prokuratorii Generalnej.

Kasacja w sprawach karno-skarbowych

Kwestie proceduralne związane ze sprawami karno-skarbowymi uregulowane są w Kodeksie postępowania karnego. Kasacje w sprawach karno-skarbowych rządzą się tymi samymi zasadami co skargi kasacyjne w innych sprawach karnych.

Wniesienie skargi kasacyjnej warto rozważyć, gdy:

 

  • wystąpiły błędy proceduralne, takie jak wydanie orzeczenia przez niewłaściwy sąd albo brak obrońcy z urzędu, choć jego obecność była wymagana ze względu na okoliczności sprawy;
  • doszło do błędnej kwalifikacji prawnej czynu;
  • sąd niższego rzędu orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu;
  • orzeczenie nie zostało podpisane przez którąkolwiek z osób biorących udział w jego sporządzeniu;
  • kara jest rażąco niewspółmierna do czynu – np. orzeczenie kary pozbawienia wolności za czyn o niskiej szkodliwości społecznej

FAQ

Kiedy można złożyć wniosek o kasację wyroku karnego?

Podstawą wniesienia kasacji jest przede wszystkim rażące naruszenie prawa. Zgodnie z art. 523 Kodeksu postępowania karnego może ono dotyczyć zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania karnego. Nadzwyczajny środek odwoławczy może być wykorzystywany w sytuacjach, w których błąd sądu jest na tyle poważny, że podważa prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Należy przy tym zaznaczyć, że kasacja nie służy do ponownej oceny dowodów ani do kwestionowania ustaleń faktycznych tylko dlatego, że strona nie zgadza się z wyrokiem. Sąd Najwyższy bada przede wszystkim to, czy przepisy w przypadku danego rozstrzygnięcia zostały prawidłowo zastosowane oraz czy postępowanie sądowe przebiegało zgodnie z obowiązującymi zasadami procesowymi. W praktyce kasacja bywa stosowana w sprawach, w których sądy niższych instancji popełniły poważny błąd w wykładni prawa, naruszyły podstawowe zasady postępowania karnego albo wydały orzeczenie sprzeczne z przepisami ustawy. Z tego względu jej sporządzenie wymaga bardzo dokładnej analizy akt sprawy oraz szczegółowego wskazania naruszeń prawa.

Warto jednak pamiętać, że kasacja strony podlega także dodatkowym ograniczeniom ustawowym. Co do zasady kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, a kasację na niekorzyść – jedynie w razie uniewinnienia albo umorzenia postępowania. Wyjątki w tym zakresie przewidują m.in. art. 439 k.p.k. oraz art. 521 k.p.k.

Ile czasu ma adwokat na sporządzenie i wniesienie kasacji?

Terminy dotyczące wniesienia kasacji w sprawie karnej są ściśle określone w przepisach Kodeksu postępowania karnego – wyrażono je w art. 524. Mają one charakter zawity, co oznacza, że ich przekroczenie powoduje utratę możliwości skutecznego wniesienia tego środka zaskarżenia.

Kasację wnosi się w terminie 30 dni od doręczenia stronie wyroku sądu drugiej instancji wraz z pisemnym uzasadnieniem. W praktyce oznacza to, że najpierw jest konieczne złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a dopiero po jego otrzymaniu rozpoczyna się bieg terminu.

Sporządzenie kasacji wymaga szczególnej precyzji. Pismo musi spełniać rygorystyczne wymogi formalne oraz zawierać dokładne wskazanie przepisów prawa, które zdaniem skarżącego zostały naruszone przez sąd. Z tego względu opracowanie dokumentów warto powierzyć profesjonalnemu pełnomocnikowi, z doświadczeniem w sprawach karnych. 

Należy przy tym mieć na uwadze to, że trzydziestodniowy termin jest stosunkowo krótki, zwłaszcza w sprawach zawiłych, gdzie materiał dowodowy ma rozbudowany charakter. Adwokat musi w tym czasie przeanalizować akta sprawy, ocenić zasadność wniesienia kasacji oraz przygotować argumentację prawną odpowiadającą wymaganiom stawianym przez Sąd Najwyższy.

Z uwagi na te ograniczenia czasowe decyzja o zastosowaniu tego środka powinna być podejmowana niezwłocznie po otrzymaniu uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji. Pozwoli to na rzetelną analizę sprawy oraz przygotowanie dokumentów w sposób odpowiadający standardom postępowania przed Sądem Najwyższym.

W jakich sprawach pomaga adwokat od prawa karnego międzynarodowego?

Prawo karne coraz częściej ma wymiar międzynarodowy. Swoboda przemieszczania się osób oraz rozwój współpracy między państwami powodują, że postępowania karne mogą obejmować więcej niż jeden system prawny. W takich sytuacjach istotną rolę odgrywa adwokat zajmujący się prawem karnym międzynarodowym. Jednym z najczęstszych obszarów tej praktyki są sprawy dotyczące Europejskiego Nakazu Aresztowania (ENA). Jest to instrument prawny stosowany pomiędzy państwami Unii Europejskiej, który umożliwia szybkie przekazanie osoby podejrzanej lub skazanej do innego kraju członkowskiego w celu przeprowadzenia postępowania karnego bądź wykonania kary.

Adwokat może reprezentować klienta zarówno w postępowaniu dotyczącym wydania ENA przez polski sąd, jak i w sprawach związanych z wykonaniem nakazu wydanego przez inne państwo. W takich postępowaniach duże znaczenie ma analiza przesłanek dopuszczalności przekazania oraz ochrona praw osoby, której dotyczy nakaz.

Kolejnym obszarem działalności jest ekstradycja, czyli procedura wydania podejrzanego lub skazanego do państwa spoza Unii Europejskiej. Postępowania ekstradycyjne wymagają uwzględnienia zarówno przepisów prawa krajowego, jak i umów międzynarodowych regulujących współpracę pomiędzy państwami.

Adwokat zajmujący się prawem karnym międzynarodowym pomaga również w kwestiach związanych z międzynarodową pomocą prawną. Może ona obejmować np.:

  • przeprowadzanie dowodów za granicą, 
  • przesłuchania świadków w innym państwie, 
  • przekazywanie dokumentacji procesowej między organami ścigania różnych krajów.

Sprawy o charakterze międzynarodowym są zwykle bardziej złożone niż standardowe postępowania karne. Wymagają znajomości przepisów prawa krajowego, regulacji unijnych oraz zasad współpracy pomiędzy państwami. Z tego względu w takich sytuacjach duże znaczenie ma wsparcie prawnika mającego doświadczenie w prowadzeniu działań wobec klientów, których obejmuje więcej niż jedna jurysdykcja.

Skontaktuj się z nami