Kasacja to procedura umożliwiająca zaskarżenie prawomocnych orzeczeń sądowych. Stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia i uregulowana jest w art. 518 i nast. Kodeksu postępowania karnego.
Co to jest kasacja?
Pismo procesowe składa się do Sądu Najwyższego za pośrednictwem sądu II instancji, którym jest sąd okręgowy lub apelacyjny. Kasacja w sprawie dotyczącej tego samego oskarżonego i od tego samego orzeczenia może zostać złożona tylko jeden raz.
Kto może wnieść kasację?
- Prokurator Generalny,
- Rzecznik Praw Obywatelskich,
- Rzecznik Praw Dziecka – od każdego prawomocnego orzeczenia Sądu kończącego postępowanie karne, w tym ostatnim przypadku tylko, gdy wskutek jego wydania doszło do naruszenia praw dziecka.
W jakich sprawach można wnieść kasację?
- od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie w danej sprawie karnej,
- od prawomocnego postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego w postaci m.in. elektronicznej kontroli miejsca pobytu, podjęcia odpowiedniej terapii, w tym uzależnień, skierowania na pobyt w zakładzie psychiatrycznym czy też zakazu prowadzenia pojazdów.
Wymogi formalne kasacji
Jednocześnie ze złożeniem pisma należy wnieść opłatę. Wynosi ona 450 zł w sprawach, gdzie jako sąd II instancji orzekał sąd okręgowy i 750 zł w sprawach, gdzie jako sąd II instancji orzekał sąd apelacyjny.
Jeżeli kasacja została choćby w części uwzględniona, Sąd Najwyższy zwraca opłatę wnoszącemu kasację.
Złożenie kasacji samo w sobie nie wstrzymuje wykonania wyroku karnego, ale Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie wyroku w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Strona może złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku już w samej kasacji. Sąd rozpoznaje taki wniosek na posiedzeniu bez udziału stron.
Wyrok Sądu Najwyższego
Inne rozstrzygnięcia wymagają od Sądu Najwyższego wydania wyroku. Uwzględniając kasację, Sąd Najwyższy może:
- uchylić wyrok sądu II instancji i przekazać temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym,
- uchylić wyrok sądu II instancji i wyrok sądu I instancji i przekazać sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,
- uchylić wyrok sądu II instancji, wyrok sądu I instancji i umorzyć postępowanie,
- uchylić wyrok sądu II instancji, wyrok sądu I instancji i uniewinnić oskarżonego, jeżeli skazanie jest niesłuszne.
Kasacje w sprawach karnych – podsumowanie najważniejszych informacji
Kasacja wyroku karnego to nadzwyczajny środek zaskarżenia, który przysługuje od prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji do Sądu Najwyższego. Może prowadzić do uchylenia lub zmiany prawomocnego wyroku, o ile wnoszący kasację udowodni, że wystąpiły poważne błędy proceduralne, naruszenie prawa materialnego lub inne istotne nieprawidłowości.
Kasacja nie jest kolejnym etapem odwoływania się od wyroku, lecz narzędziem weryfikacji, czy w toku postępowania sądowego nie doszło do rażących naruszeń prawa, które mogłyby wpłynąć na treść orzeczenia.
Skarga kasacyjna to pismo procesowe, które składa się do Sądu Najwyższego za pośrednictwem sądu II instancji, czyli sądu okręgowego lub apelacyjnego. W piśmie tym podnosi się zarzuty kasacyjne, które mogą odnosić się wyłącznie do nieprawidłowości postępowania sądu odwoławczego.
Termin wniesienia kasacji: Skargę kasacyjną wnosi się w nieprzekraczalnym terminie 30 dni od daty doręczenia wyroku sądu drugiej instancji wraz z uzasadnieniem. Zanim pełnomocnik strony sporządzi kasację, musi w ciągu 7 dni po wydaniu wyroku przez sąd II instancji złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem.
Skargę kasacyjną mogą wnieść również Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka. Nie obowiązuje ich powyższy termin. Jedyne ograniczenie czasowe dotyczy wniesienia kasacji na niekorzyść oskarżonego: te podmioty mogą wnieść skargę w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku.
Kasacja w sprawach karnych: czy potrzebny jest adwokat?
Tak. W postępowaniu karnym (ale także cywilnym) obowiązuje przymus radcowsko-adwokacki. Oznacza to, że strona odwołująca się od wyroku sądu drugiej instancji musi zlecić przygotowanie skargi profesjonalnemu pełnomocnikowi.
Wymóg ten nie dotyczy sytuacji, w których skarga kasacyjna jest wnoszona przez prokuratora albo radcę Prokuratorii Generalnej.
Kasacja w sprawach karno-skarbowych
Kwestie proceduralne związane ze sprawami karno-skarbowymi uregulowane są w Kodeksie postępowania karnego. Kasacje w sprawach karno-skarbowych rządzą się tymi samymi zasadami co skargi kasacyjne w innych sprawach karnych.
Wniesienie skargi kasacyjnej warto rozważyć, gdy:
- wystąpiły błędy proceduralne, takie jak wydanie orzeczenia przez niewłaściwy sąd albo brak obrońcy z urzędu, choć jego obecność była wymagana ze względu na okoliczności sprawy;
- doszło do błędnej kwalifikacji prawnej czynu;
- sąd niższego rzędu orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu;
- orzeczenie nie zostało podpisane przez którąkolwiek z osób biorących udział w jego sporządzeniu;
- kara jest rażąco niewspółmierna do czynu – np. orzeczenie kary pozbawienia wolności za czyn o niskiej szkodliwości społecznej.