Postępowanie karne dzieli się na cztery etapy. Już w pierwszym z nich podejrzany może skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, którego zadaniem jest przedstawić wszystkie wątpliwości na korzyść swojego klienta i dbać o zgodny z prawem przebieg postępowania.
Adwokat występujący jako obrońca oskarżonego działa wyłącznie na korzyść swojego klienta. Ma obowiązek zachowania tajemnicy co do wszystkich informacji, które poznał przy okazji prowadzenia sprawy (tajemnica adwokacka). Dzięki temu klient może być pewny, że nic, co powie swojemu pełnomocnikowi, a co mogłoby go obciążać, nie zostanie wykorzystane przeciwko niemu.
Adwokat bierze udział we wszystkich czynnościach procesowych z udziałem oskarżonego. Ma prawo przeglądać akta sprawy, występuje jako obrońca na rozprawach sądowych i składa wnioski dowodowe w celu wykazania okoliczności przemawiających na korzyść swojego klienta.
Jak wygląda postępowanie karne?
- Pierwszym jest postępowanie przygotowawcze, które jest prowadzone w formie śledztwa albo dochodzenia.
- Drugim stadium jest postępowanie główne przed sądem I instancji.
- Trzecim jest postępowanie odwoławcze przed sądem II instancji.
- Ostatnim etapem jest postępowanie wykonawcze.
Postępowanie przygotowawcze
Jest ono prowadzone w formie dochodzenia albo śledztwa.
- Podstawową formą jest śledztwo – prokurator może powierzyć policji przeprowadzenie śledztwa w całości lub w określonym zakresie.
- Dochodzenie to forma postępowania stosowana przy mniej poważnych przestępstwach. Zazwyczaj dotyczy przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności do pięciu lat. Dochodzenie może być prowadzone przez policję lub inne uprawnione organy pod nadzorem prokuratora. Przepisy dotyczące śledztwa stosuje się odpowiednio do dochodzenia.
Postępowanie przygotowawcze może być:
- postępowaniem w sprawie – na tym etapie organy ścigania ustalają, czy doszło do popełnienia czynu zabronionego,
- postępowaniem przeciwko osobie – zbierane na tym etapie dowody pozwalają na postawienie zarzutu popełnienia czynu zabronionego konkretnej osobie.
Postępowanie przygotowawcze rozpoczyna się od zawiadomienia o przestępstwie, które może złożyć każda osoba, która dowiedziała się o naruszeniu prawa. Inicjatywa może wyjść również od organów, które we własnym zakresie powzięły informację o przestępstwie. Postępowanie przygotowawcze może się zakończyć umorzeniem postępowania, odmową jego wszczęcia lub wniesieniem do sądu aktu oskarżenia. Wniesienie aktu powoduje, że postępowanie wkracza w drugi etap – postępowania sądowego.
Postępowanie główne (sądowe)
Najważniejszą częścią postępowania sądowego jest rozprawa główna, w trakcie której przeprowadzane są dowody. W zależności od stopnia skomplikowania sprawy, liczby dowodów i wagi ciążących zarzutów sprawa sądowa może trwać nawet kilka lat. Rozprawa kończy się wydaniem wyroku, w którym sąd może zadecydować o:
- uniewinnieniu oskarżonego,
- umorzeniu postępowania,
- warunkowym umorzeniu postępowania,
- skazaniu oskarżonego.
Postępowanie odwoławcze
- Apelacja przysługuje od nieprawomocnych wyroków sądów pierwszej instancji. Jeśli zapadł wyrok prawomocny, w grę wchodzą nadzwyczajne środki zaskarżenia, którymi są kasacja i wznowienie postępowania.
- Zażalenie służy natomiast do zaskarżania niektórych postanowień i zarządzeń sądu.
- Jeśli sprawa trafiła do postępowania nakazowego i zapadł nakazowy wyrok skazujący, to jedynym środkiem zaskarżenia jest sprzeciw. Wniesienie sprzeciwu powoduje, że wyrok nakazowy traci moc, a sprawa zostaje rozstrzygnięta na zasadach ogólnych.
Postępowanie Wykonawcze
Adwokat w sprawach karnych
W czym może pomóc obrońca w sprawach karnych?
Udział adwokata specjalizującego się w sprawach karnych może okazać się nieoceniona. Podejmie się on:
- analizy sprawy i zebranego materiału dowodowego,
- przygotowania strategii procesowej,
- przygotowania wniosków dowodowych,
- złożenia środków zaskarżenia w przypadku wydania niekorzystnych dla oskarżonego postanowień czy zarządzeń.
Obrońca w sprawach karnych realizuje fundamentalne prawa oskarżonego, jakimi są prawo do obrony i domniemanie niewinności. Adwokat lub radca prawny zna procedurę i wie, w jaki sposób reagować, jakie składać wnioski i jak formułować pytania. To wszystko składa się na skuteczną obronę, bez której skarżony ryzykuje wyższy wymiar kary.
Zachęcamy do skorzystania z pomocy prawnej na wczesnym etapie postępowania, tak by adwokat mógł być obecny już w trakcie przesłuchania na policji. Wczesna interwencja uchroni klienta przed pochopnym złożeniem zeznań, które mogą się okazać dla niego niekorzystne, a adwokatowi umożliwi zbudowanie linii obrony i konsekwentne realizowanie jej.Pytania i odpowiedzi
Czym jest zażalenie w sprawach karnych i jaki jest termin na jego wniesienie?
Zażalenie to środek odwoławczy, który umożliwia zakwestionowanie postanowień sądu lub innych orzeczeń. Terminy na jego wniesienie jest ściśle określony: zgodnie z art. 460 Kodeksu postępowania karnego zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od daty ogłoszenia postanowienia. W przypadkach, gdy ustawa wymaga doręczenia postanowienia, termin biegnie od dnia doręczenia dokumentu.
Wznowienie postępowania karnego – najważniejsze zasady
Wznowienie postępowania karnego to nadzwyczajne rozwiązania służące prawomocnych orzeczeń. Stanowi przejaw nadzwyczajnej kontroli odwoławczej. Służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego orzeczeń rażąco wadliwych i godzących w dobro wymiaru sprawiedliwości. Kodeks postępowania karnego przewiduje w art. 540 wiele przesłanek umożliwiających wznowienie postępowania.
Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli:
- w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia;
- po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że:
- a) skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze,
b) skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie
kary,
c) sąd umorzył lub warunkowo umorzył postępowanie karne, błędnie przyjmując popełnienie przez oskarżonego zarzucanego mu czynu.
Ponadto istnieją przesłanki fakultatywnego wznowienia postępowania.
Obrońca w sprawach karnych – kto może nim być?
Obrońcą może być jedynie osoba upoważniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych. Przepis ten zrównuje także adwokatów i radców prawnych w prawie do obrony w procesie karnym.
Czy obrona w sprawach karnych może zostać powierzona aplikantowi adwokackiemu lub radcowskiemu, czyli absolwentowi prawa, który szkoli się do zawodu? Nie. Aplikant nie jest samodzielnym obrońcą, ale może zostać upoważniony przez adwokata lub radcę prawnego do zastępowania go w określonych sprawach przed sądem.
Jakie są etapy postępowania karnego?
Postępowanie karne ma na celu wykrycie sprawcy przestępstwa i pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. Postępowanie to zaczyna się od zawiadomienia organów ścigania o przestępstwie lub z chwilą, gdy organy te w inny sposób dowiedzą się o popełnieniu przestępstwa.
Postępowanie karne możemy podzielić na kilka etapów:
- postępowanie przygotowawcze (w formie dochodzenia lub śledztwa),
- postępowanie sądowe przed sądem I instancji,
- postępowanie odwoławcze,
- postępowanie wykonawcze.
Obrona w sprawach karnych. Jakie są zadania adwokata?
Obrońca w sprawach karnych ma za zadanie reprezentować swojego klienta na każdym etapie postępowania karnego. Opracowuje strategię obrony i reprezentuje klienta w sądzie. W trakcie rozprawy może zadawać pytania świadkom. Obrońca podejrzanego ma prawo do dostępu do informacji oraz dowodów zgromadzonych przez prokuraturę. Pełnomocnik ma obowiązek dbać o interesy swojego klienta i upewnić się, że przestrzegane są jego prawa.
Obrońcę w sprawach karnych obowiązuje tajemnica adwokacka lub radcowska – w zależności od tego, jaką profesję wykonuje pełnomocnik. Tajemnica ta stanowi podstawę współpracy i daje klientowi pewność, że informacje, które ujawnił swojemu pełnomocnikowi, nie dostaną się do osób nieuprawnionych.
Czy profesjonalna obrona w sprawach karnych jest obowiązkowa?
Oskarżony nie musi korzystać z pomocy pełnomocnika i może samodzielnie się bronić. Przymus adwokacko-radcowski, czyli obowiązek skorzystania z usług adwokata lub radcy prawnego, jest w sprawach karnych przewidziany w pojedynczych sytuacjach. Oto one:
- Kasację może wnieść wyłącznie adwokat lub radca prawny, także w sytuacji, gdy do tej pory oskarżony nie korzystał z pomocy pełnomocnika.
- Obowiązek ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma miejsce w przypadku wniesienia do sądu subsydiarnego aktu oskarżenia.
- Adwokat lub radca prawny musi zastępować stronę w przypadku apelacji wniesionej od wyroku sądu okręgowego, który orzekał jako sąd pierwszej instancji, a także musi podpisać wniosek o wznowienie postępowania karnego.