Pomoc dla pokrzywdzonych

Kancelaria Adwokacka adw. Rafała Zielińskiego wspiera klientów niezależnie od tego, w jakim charakterze występują. Podejmujemy się obrony podejrzanych i oskarżonych w procesie karnym, a także wspieramy osoby pokrzywdzone, które chcą dochodzić od sprawcy odszkodowania oraz zadośćuczynienia. Mecenas Rafał Zieliński ma wieloletnie doświadczenie w obszarze prawa karnego, a dzięki temu, że karierę zawodową rozpoczął jako prokurator, potrafi działać uprzedzająco i „wejść” do umysłu oskarżyciela publicznego. W procesie karnym takie doświadczenie jest bezcenne.

Sprawy karne są zróżnicowane. W zależności od potrzeb klienta, przygotowujemy strategię postępowania i towarzyszymy mu na każdym etapie postępowania. Podejmujemy się reprezentacji przed sądami i innymi instytucjami, sporządzamy pisma, bierzemy udział w przesłuchaniach.

Pokrzywdzony w postępowaniu karnym

W większości spraw karnych pokrzywdzony nie bierze czynnego udziału w sprawie – jego rola ogranicza się do złożenia zeznań w postępowaniu przygotowawczym. O ile są stroną w postępowaniu przygotowawczym, to w postępowaniu sądowym już nie. Aby uzyskać status strony, pokrzywdzony musi zgłosić swój udział w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego (do czasu odczytania aktu oskarżenia) na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Po upływie tego terminu złożenie wniosku nie jest już możliwe.

Prawa pokrzywdzonego

Kodeks postępowania karnego przyznaje pokrzywdzonemu szereg uprawnień na etapie przygotowawczym i sądowym. Wymieńmy najważniejsze z nich:

Pokrzywdzony w postępowaniu karnym może działać we własnym imieniu i zgodnie z własnym interesem (art. 299 § 1 kpk).
Status pokrzywdzonego daje prawo składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia (art. 315 § 1 kpk, art. 325a § 2 kpk).
Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec pokrzywdzonego występującego w charakterze świadka lub wobec jego najbliższej osoby w związku z postępowaniem, może on zastrzec dane dotyczące miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości sądu lub prokuratora.
Pokrzywdzonego, który nie może się stawić na wezwanie z powodu choroby, kalectwa lub innej niedającej się pokonać przeszkody, można przesłuchać w miejscu jego pobytu (art. 177 § 2 kpk).
Pokrzywdzonemu przysługuje także prawo do wniesienia zażalenia na czynności inne niż postanowienia i zarządzenia, naruszające jego prawa (art. 302 § 2 kpk).
Pokrzywdzony może wnieść do sądu akt oskarżenia o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego w razie powtórnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania przygotowawczego. Akt oskarżenia powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata lub radcę prawnego (art. 55 § 1 i 2 kpk)
W postępowaniu sądowym pokrzywdzony jest stroną, jeżeli występuje w charakterze oskarżyciela posiłkowego lub prywatnego albo powoda cywilnego.

Obowiązki pokrzywdzonego

Pokrzywdzony ma nie tylko prawa, ale i obowiązki. Należą do nich:

Obowiązek stawienia się na każde wezwanie organu prowadzącego postępowanie (art. 177 kpk). Na pokrzywdzonego, który bez usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie organu prowadzącego postępowanie albo bez zezwolenia tego organu oddalił się z miejsca czynności przed jej zakończeniem, można nałożyć karę pieniężną w wysokości do 10.000 złotych, a ponadto zarządzić jego zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie
(art. 285 § 1 i 2 kpk).
W celu ograniczenia kręgu osób podejrzanych lub ustalenia wartości dowodowej ujawnionych śladów można pobrać od pokrzywdzonego odciski daktyloskopijne, włosy, ślinę, próby pisma, zapach, wykonać fotografię osoby lub dokonać utrwalenia głosu. Za zgodą pokrzywdzonego biegły może również zastosować środki techniczne mające na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu tej osoby, czyli popularnie określany wykrywacz kłamstw (art. 192a kpk).
Pokrzywdzony nie może sprzeciwić się oględzinom ciała i badaniom, jeżeli karalność czynu zależy od stanu zdrowia pokrzywdzonego.
W razie zagranicznego wyjazdu pokrzywdzony jest obowiązany wskazać adres dla doręczeń w kraju.

Kim jest oskarżyciel posiłkowy?

Kodeks postępowania karnego daje ofierze – lub jej bliskiemu, jeśli ofiara zmarła lub znajduje się w stanie, który uniemożliwia działanie w sądzie – prawo uczestniczenia w procesie na prawach strony, czyli w taki sam sposób jak prokurator lub oskarżony. Realizacji tego uprawnienia służy rola oskarżyciela posiłkowego.

Jak zostać oskarżycielem posiłkowym?

Osoba faktycznie pokrzywdzona, np. ofiara pobicia lub pokrzywdzony w wypadku samochodowym, musi zgodnie z art. 54 § 1 kodeksu postępowania karnego do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego złożyć właściwe oświadczenie.

Oświadczenie takie należy zgłosić najpóźniej na pierwszym terminie rozprawy głównej, gdy sędzia zadaje pytanie, czy ktoś zgłasza jakieś wnioski. Pokrzywdzony może złożyć oświadczenie także poza rozprawą.
Oświadczenie nie wymaga żadnej szczególnej formy. Wystarczy ustnie do protokołu ogłosić, że pokrzywdzony chce działać w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

Działanie w charakterze oskarżyciela posiłkowego to uprawnienie, a nie obowiązek pokrzywdzonego!

Prawa oskarżyciela posiłkowego jako strony procesu:

możliwość składania wniosków dowodowych
prawo do zadawania świadkom pytań
prawo odwołania się od wyroku.