Pomoc w sprawach międzynarodowych

Czym jest europejski nakaz aresztowania?

Europejski nakaz aresztowania (ENA) to wniosek o aresztowanie osoby podejrzanej lub oskarżonej o popełnienie przestępstwa, która przebywa na terytorium innego państwa. Sąd może wystawić go również wobec osób skazanych za popełnienie przestępstwa oraz skazanych na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu, które nie wywiązały się z dodatkowych obowiązków nałożonych przez sąd – np. obowiązku spotkań z kuratorem.

Zagraniczne organy ścigania mają obowiązek zastosować się do ENA, czyli zatrzymać osobę wskazaną w nakazie i wydać ją służbom kraju, który wystawił nakaz. Dla realizacji tego obowiązku nie ma znaczenia, czy kraj, na którego terenie ma dojść do aresztowania, uznaje czyn popełniony przez zatrzymaną osobę za przestępstwo. Mechanizm ENA opiera się bowiem na zasadzie wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych.

Czym jest ekstradycja?

Ekstradycja polega na wydaniu przez jedno państwo władzom innego państwa osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa na terytorium państwa zwracającego się z wnioskiem o ekstradycję. Ekstradycja jest dokonywana na podstawie umowy międzynarodowej, o ile państwo zwracające się z wnioskiem o ekstradycję zapewnia wzajemność. Podstawę ekstradycji może stanowić tylko czyn zagrożony karą w obu państwach (tzw. zasada podwójnej karalności), a osobę wydaną można ścigać wyłącznie za przestępstwa, które były podstawą wydania, a także zastosować wobec niej tylko taką karę, do jakiej wykonania została wydana. Niedopuszczalna jest ekstradycja osób, które w państwie pobytu korzystają z prawa azylu.

Jakie są kompetencje Europejskiego Trybunału Praw Człowieka?

Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) jest sądem międzynarodowym orzekającym w sprawie skarg na naruszenie praw i wolności zawartych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz jej Protokołach dodatkowych. Trybunał został utworzony w 1959 r., a jego siedziba mieści się w Strasburgu. Jest organem Rady Europy. Składa się z 46 sędziów – po jednym z każdego państwa strony Konwencji.

Prawa i wolności chronione Konwencją obejmują prawo do życia, prawo do rzetelnego procesu sądowego, prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, wolność wyrażania opinii, wolność myśli, sumienia i wyznania oraz ochronę własności. Konwencja zakazuje w szczególności tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania, pracy przymusowej, arbitralnego i bezprawnego pozbawiania wolności oraz dyskryminacji w korzystaniu z praw i wolności chronionych Konwencją.

Polska przystąpiła do Konwencji w 1993 r., a kilka miesięcy później uznała jurysdykcję Trybunału oraz prawo do skargi indywidualnej.

Na czym polega skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka?

Konwencja rozróżnia dwa typy skarg: skargę indywidualną wnoszoną przez osobę, grupę osób, przedsiębiorstwo lub organizację pozarządową utrzymującą, że doszło do naruszenia ich praw, oraz skargę międzypaństwową, wnoszoną przez jedno państwo przeciwko innemu.

Skargi mogą być wnoszone wyłącznie przeciwko jednemu lub większej liczbie państw, które ratyfikowały Konwencję.

Czy w postępowaniu przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka skarżącego musi reprezentować adwokat?

Nie, nie ma obowiązku korzystania z pomocy adwokata w postępowaniu przed ETPC. Udział adwokata staje się jednak niezbędny, jeśli Trybunał zawiadomił pozwany rząd o skardze, zwracając się do niego o przedłożenie stanowiska w sprawie.