Przestępczość gospodarcza
W polskim porządku prawnym nie funkcjonuje legalna definicja przestępstwa gospodarczego, niemniej literatura prawnicza określa przestępstwo gospodarcze jako czyn zabroniony godzący lub zagrażający dobrom w sferze życia gospodarczego polegający na naruszeniu zaufania związanego z pozycją sprawcy lub instytucją życia gospodarczego grożący utratą zaufania do systemu gospodarczego lub jego podstawowych instytucji. Przestępstwa gospodarcze naruszają interesy wszystkich uczestników obrotu gospodarczego (przedsiębiorców, konsumentów, instytucji finansów publicznych).
Kodeks karny w rozdziale XXXVI opisuje trzynaście typów czynów godzących w obrót gospodarczy oraz interesy majątkowe. Nie jest to jednak wyczerpujący katalog – przestępstw gospodarczych jest więcej, a ponadto wciąż pojawiają się nowe typy. Ma to związek z ciągłym rozwojem rynku, pojawianiem się nowych typów umów, inwestycji nowego rodzaju. Od firm wymaga to nieustannej czujności, by nie paść ofiarą przestępstwa lub przez brak wiedzy nie popełnić przestępstwa gospodarczego. Gwarantem działania zgodnego z prawem jest skorzystanie z usług profesjonalnego adwokata, który ma doświadczenie w sprawach karnych i cywilnych naruszających interesy przedsiębiorców.
Czym jest prawo karne gospodarcze?
Prawo karne gospodarcze to gałąź prawa karnego, która reguluje przestępstwa o charakterze gospodarczym. Zawiera elementy prawa karnego oraz prawa gospodarczego. Prawo karne gospodarcze dotyczy przede wszystkim przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu, takich jak oszustwa finansowe, wyzysk kontrahenta, wyłudzenia.
Podstawowym źródłem prawa karnego gospodarczego jest kodeks karny, który w rozdziale XXXVI wymienia przykładowe przestępstwa gospodarcze.
Ważną rolę w ochronie interesów uczestników obrotu gospodarczego pełnią także prawo karne skarbowe i prawo karne procesowe, które określa reguły postępowania karnego. Prawo karne skarbowe reguluje przestępstwa przeciwko obowiązkom podatkowym, takie jak oszustwa i wyłudzenia podatkowe.
Katalog przestępstw gospodarczych
Rozdział XXXVI Kodeksu karnego wymienienia następujące przestępstwa gospodarcze:
- wyrządzenie szkody w obrocie gospodarczym,
- łapownictwo,
- wyłudzenie kredytu,
- wyłudzenie odszkodowania,
- pranie pieniędzy,
- udaremnienie zaspokojenia wierzyciela,
- pokrzywdzenie wierzyciela,
- zaspokojenie wyłącznie wybranych wierzycieli,
- niewłaściwe prowadzenie dokumentacji prowadzonej działalności gospodarczej,
- wyzysk kontrahenta,
- zakłócenie przetargu publicznego,
- fałszowanie znaków identyfikacyjnych,
- fałszowanie wskazań licznika w pojeździe.
W innych miejscach kodeksu opisano jeszcze inne przestępstwa, które można zakwalifikować do gospodarczych. Są to:
- cyberprzestępczość,
- oszustwa komputerowe,
- wyłudzenia VAT,
- sprzedajność,
- przekupstwo,
- płatna protekcja.
Istotne miejsce zajmują White collar crimes, czyli „przestępstwa białych kołnierzyków”. To czyny zabronione popełnione w obrocie gospodarczym przy wykorzystaniu posiadanej specjalistycznej wiedzy w danej dziedzinie (np. rynków finansowych, prawa, bankowości) przez osobę zajmującą wysokie stanowisko.
Czym charakteryzują się sprawy karne gospodarcze?
Sprawy karne gospodarcze obejmują przestępstwa popełniane w związku z działalnością gospodarczą i mają na celu ochronę obrotu gospodarczego.
Z reguły w ich wyjaśnienie – i postawienie zarzutów – zaangażowane są wyspecjalizowane w przestępczości gospodarczej jednostki policji. Waga zarzutów i poziom skomplikowania sprawy powoduje, że osoba podejrzana o naruszenie prawa jak najszybciej powinna skonsultować się z adwokatem wyspecjalizowanym w prowadzeniu spraw karno-gospodarczych. W toku postępowania karnego gospodarczego mogą zostać zastosowane środki zapobiegawcze, takie jak zabezpieczenie mienia podejrzanego oraz areszt tymczasowy. Jednym z zadań profesjonalnego obrońcy będzie minimalizowanie tego rodzaju niebezpieczeństwa.
Prawo karne dla firm – oferta kancelarii
- Reprezentujemy klientów w postępowaniach karnych dotyczących oszustw, łapownictwa, przestępstw przeciwko spółkom i wierzycielom, prania brudnych pieniędzy oraz zmów przetargowych.
- Świadczymy kompleksowe usługi na rzecz przedsiębiorców w zakresie prawa karnego gospodarczego.
- Doradzamy również we wszystkich sprawach dotyczących odpowiedzialności karnej podmiotów zbiorowych.
- Bierzemy udział w postępowaniach wyjaśniających i prokuratorskich. Uczestniczymy w postępowaniach karnych i wykroczeniowych, zarówno w charakterze pełnomocników pokrzywdzonych, oskarżycieli posiłkowych, jak i obrońców podejrzanych i oskarżonych.
- Opracowujemy opinie dot. ryzyka odpowiedzialności karnej.
- Uczestniczymy w mediacjach i negocjacjach.
- Prowadzimy sprawy dotyczące naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa.
Prawo karne dla firm – najważniejsze informacje
Kancelaria prowadzi wszystkie rodzaje sprawy karnych i karnoskarbowych. Reprezentujemy osoby podejrzane i oskarżone, a także pokrzywdzone czynami niedozwolonymi.
Świadczymy pomoc na etapie postępowania przygotowawczego, sądowego i kasacyjnego. Po przeanalizowaniu materiałów przygotowujemy strategię procesową i przyjmujemy aktywną rolę w postępowaniu. Zapewniamy także wsparcie na etapie postępowania wykonawczego.
Pytania i odpowiedzi
Czym są przestępstwa gospodarcze?
Przestępstwa gospodarcze to czyny dokonane przez sprawców, z których co najmniej jeden jest podmiotem profesjonalnie prowadzącym działalność gospodarczą. Do przestępstw gospodarczych należą m.in. przekupstwo, korupcja oraz uchylanie się od podatków.
Czy katalog przestępstw gospodarczych zawarty w Kodeksie karnym ma charakter zamknięty?
Nie, Kodeks karny w XXXVI rozdziale wymienia przykładowe przestępstwa. Przestępstw gospodarczych jest znacznie więcej: opisane są one także w innych ustawach, a z racji tego, że świat biznesu i finansów nieustannie się zmienia, wciąż pojawiają się nowe typy przestępstw.
Czy można wnieść kasację w sprawach karno-gospodarczych?
Tak, kasacja w sprawach karno-gospodarczych wnoszona jest w oparciu o zasady określone w Kodeksie karnym dla wszystkiego rodzaju orzeczeń w sprawach karnych.
Czy za przestępstwa gospodarcze może grozić kara pozbawienia wolności?
Tak, osoby popełniające przestępstwa gospodarcze muszą się liczyć się także z karą pozbawienia wolności. Za przykład niech służy penalizacja „przestępstwa białych kołnierzyków”. Zgodnie z art., 296a § 1 Kodeksu karnego, kto, pełniąc kierowniczą funkcję w firmie lub pozostając z nią w stosunku pracy, umowy zlecenia, o dzieło, żąda lub przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę, w zamian za nadużycie posiadanych uprawnień lub niedopełnienie obowiązku, mogące wyrządzić firmie szkodę majątkową, także jako czyn nieuczciwej konkurencji, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Taka sama kara grozi udzielającemu korzyść. W przypadku szkody majątkowej znacznej wartości, czyli przekraczającej 1 mln zł, managerowi grozi do 8 lat pozbawienia wolności.