Przestępstwa drogowe

Przestępstwa drogowe, czyli przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, obejmują katastrofę komunikacyjną, prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, ucieczkę przed pościgiem prowadzonym przez osobę uprawnioną do kontroli ruchu drogowego, prowadzenie pojazdu mechanicznego bez uprawnień lub po cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym oraz naruszenie sądowego zakazu prowadzenia pojazdów. Wszystkie te naruszenia są penalizowane przez Kodeks karny.

Przestępstwa drogowe a wykroczenia drogowe

Art. 86 Kodeksu wykroczeń definiuje wykroczenie drogowe jako sytuację, w której ktoś nieumyślnie stwarza zagrożenie w strefie ruchu drogowego lub strefie zamieszkania w wyniku nieostrożności. Przestępstwo drogowe jest z kolei uregulowane w art. 177 Kodeksu karnego i jest nim naruszenie bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w skutek którego osoba poszkodowana doznała urazu lub poniosła śmierć. Dla zakwalifikowania zdarzenia jako przestępstwa ważne jest to, by poszkodowany doznał naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia – i musi to trwać dłużej niż 7 dni. Długość trwania naruszenia lub rozstroju określa biegły sądowy lekarz w opinii sądowo-lekarskiej.

Drobna stłuczka, w wyniku której nikt nie odniósł poważniejszych obrażeń, skutkuje nałożeniem na sprawcę kary grzywny. Jeśli jednak w wyniku zdarzenia drogowego inna osoba odniosła obrażenia trwające dłużej niż 7 dni, sprawca musi się liczyć nawet z karą pozbawienia wolności.

Co to jest wykroczenie drogowe?

Wykroczenie drogowe, określane też mianem wykroczenia w ruchu drogowym, oznacza popełnienie czynu opisanego w Kodeksie wykroczeń. To czyny mniejszego kalibru, za które nie grozi kara pozbawienia wolności, lecz grzywna lub zakaz prowadzenia pojazdów. Wykroczenia w ruchu drogowym zostały sklasyfikowane w rozdziale XI Kodeksu wykroczeń, o nazwie „Wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji”.
Oto najczęstsze wykroczenia drogowe:

Art. 84: nieoznaczenie wbrew obowiązkowi przeszkody w ruchu – karze aresztu albo grzywny podlega osoba, która nie oznacza we właściwy sposób przeszkody na drodze lub miejsca prowadzenia robót, co może grozić bezpieczeństwu ruchu albo utrudniać ruch na drodze.
Art. 85: samowolne ustawianie, niszczenie, uszkadzanie znaków – przewiduje m.in., że kto samowolnie ustawia, niszczy, usuwa, włącza lub wyłącza znak, sygnał, urządzenie ostrzegawcze, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Art. 85a: znakowanie dróg wewnętrznych – za naruszenie przepisów dotyczących sposobu znakowania dróg wewnętrznych przewidziana jest kara grzywny.
Art. 86: zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym – przepis ten przewiduje, że „kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, nie zachowując należytej ostrożności, powoduje zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, podlega karze grzywny”. Surowsza kara (areszt, ograniczenie wolności albo grzywna) zostanie zasądzona, jeśli sprawca dopuścił się tego wykroczenia w stanie po spożyciu alkoholu lub podobnie działającego środka. W razie popełnienia takiego wykroczenia przez osobę prowadzącą pojazd można orzec zakaz prowadzenia pojazdów.
Art. 87: prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu – karze aresztu albo grzywny nie niższej niż 50 złotych podlega osoba, która znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym.
Art. 92a: przekroczenie prędkości – ten przepis to bat na kierowców mających zbyt ciężką nogę. „Kto, prowadząc pojazd, nie stosuje się do ograniczenia prędkości określonego ustawą lub znakiem drogowym, podlega karze grzywny”.

Kary za przestępstwa drogowe

Spowodowanie katastrofy w ruchu lądowym – od roku do 10 lat pozbawienia wolności.
Nieumyślne spowodowanie katastrofy w ruchu lądowym – od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
Spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub doprowadzenie śmierci w katastrofie w ruchu lądowym – od 2 do 12 lat pozbawienia wolności.
Nieumyślne spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub spowodowanie śmierci w katastrofie w ruchu lądowym – od 6 miesięcy do 12 lat pozbawienia wolności.
Spowodowanie wypadku, w którym osoba odniosła obrażenia omówione w art. 157 § 1 – od roku do 3 lat pozbawienia wolności.
Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, czyli pod wpływem alkoholu lub używek odurzających – od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
Niezatrzymanie pojazdu do kontroli przy użyciu przez patrol sygnałów świetlnych i dźwiękowych – od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Czym jest katastrofa komunikacyjna?

Katastrofa komunikacyjna jest uregulowana w art. 173 Kodeksu karnego. Jest to zdarzenie w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, które zagraża życiu lub zdrowiu wielu osób albo powoduje szkody w mieniu o wielkich rozmiarach. Taka katastrofa może dotyczyć różnych środków transportu: samochodów, pociągów, statków czy samolotów. Przy ustalaniu wysokości kary za spowodowanie katastrofy komunikacyjnej sąd bierze pod uwagę, czy sprawca działał umyślnie.

Umyślne sprowadzenie katastrofy ma miejsce w sytuacji, gdy sprawca działał świadomie i wiedział, że swoimi zachowaniem może doprowadzić do katastrofy. Wówczas grozi mu kara pozbawienia wolności od roku do 10 lat, o ile w wyniku katastrofy nikt nie poniósł śmierci.
Nieumyślne sprowadzenie katastrofy ma miejsce w sytuacji, gdy sprawca nie zamierzał doprowadzić do katastrofy, ale jego lekkomyślność lub niedbalstwo przyczyniły się do jej powstania. Za takie działania sąd może wymierzyć karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Surowsze kary są przewidziane w sytuacji, gdy w wyniku katastrofy komunikacyjnej choć jedna osoba poniosła śmierć lub doszło do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu wielu osób. Przy ustalaniu wymiaru kary sąd bierze pod uwagę umyślność działania.

Sprawca, który umyślnie doprowadził do katastrofy, w wyniku której ktoś zginął lub doznał poważnych obrażeń, może zostać skazany na karę pozbawienia wolności od 2 do 15 lat.
Sprawca, który nie działał umyślnie, lecz mimo to w wyniku katastrofy doszło do śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu wielu osób, może otrzymać karę od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności.

Usługi prawne dotyczące przestępstw drogowych – oferta kancelarii

Naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu w trakcie prowadzenia pojazdów pociąga za sobą konsekwencje natury prawnej. Sprawa staje się szczególnie poważna, jeśli sprawca był pod wpływem alkoholu, środków odurzających lub zbiegł z miejsca zdarzenia. Najpoważniej traktowany jest wypadek, w wyniku którego śmierć poniosła inna osoba – sprawca musi się liczyć z karą nawet do 12 lat pozbawienia wolności.

Sprawca przestępstwa drogowego często jest w tak dużym szoku, że nie jest w stanie odpowiadać na pytania policjantów lub mówi rzeczy, które pogarszają jego położenie. Z tego powodu tak ważna jest obecność adwokata już w chwili pierwszego przesłuchania na komendzie policji. Pełnomocnik dokłada starań, aby na kolejnych etapach postępowania respektowane były prawa jego klienta, a wydany wyrok był możliwie jak najłagodniejszy.

Sprawy z zakresu przestępstw drogowych należą do trudnych i skomplikowanych, często są też zagrożone bardzo wysoką karą. Właśnie dlatego warto jak najszybciej skonsultować się z adwokatem specjalizującym się w sprawach karnych.

Przestępstwa drogowe – pytania i odpowiedzi

Jaka jest definicja wykroczenia drogowego według aktualnych przepisów?

Wykroczenie drogowe to czyn polegający na naruszeniu zasad bezpieczeństwa lub porządku w ruchu drogowym, który nie osiąga stopnia społecznej szkodliwości charakterystycznego dla przestępstwa. Podstawowe regulacje w tym zakresie znajdują się w Kodeksie wykroczeń (przede wszystkim art. 1 § 1) oraz w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Przepisy te określają zarówno obowiązki uczestników ruchu, jak i sankcje za ich naruszenie. W praktyce wykroczenie drogowe polega na złamaniu określonej reguły ruchu, np. przekroczeniu dopuszczalnej prędkości, niezastosowaniu się do znaków drogowych lub niewłaściwym zachowaniu wobec innych uczestników ruchu. Czyn tego typu co do zasady nie powoduje poważnych skutków, takich jak ciężkie obrażenia ciała czy śmierć. Za wykroczenia drogowe najczęściej grozi kara grzywny, punkty karne, a w niektórych przypadkach także zakaz prowadzenia pojazdów. W wielu sytuacjach sprawa kończy się mandatem karnym nałożonym przez policję, jednak w bardziej złożonych kazusach może zostać skierowana do sądu. Definicja wykroczenia drogowego ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ wyznacza granicę między odpowiedzialnością za wykroczenie a odpowiedzialnością karną za przestępstwo. Właściwa kwalifikacja prawna zależy od okoliczności zdarzenia, skutków zachowania kierującego oraz stopnia zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu.

Jakie są najczęstsze wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji?

W praktyce organów ścigania najczęściej spotykane są wykroczenia polegające na naruszeniu podstawowych zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego. Do tej grupy należą przede wszystkim zachowania powodujące zagrożenie dla innych uczestników ruchu.

Jednym z najczęstszych wykroczeń jest przekroczenie dopuszczalnej prędkości. Nadmierna prędkość stanowi jedną z głównych przyczyn wypadków drogowych, dlatego przepisy przewidują za nią wysokie mandaty, zgodnie z aktualnym taryfikatorem mandatów oraz znaczną liczbę punktów karnych (nawet do 15).
Kolejnym częstym naruszeniem jest wymuszenie pierwszeństwa przejazdu, karane mandatem w wysokości od 100 zł do 1 500 zł (w warunkach recydywy do 3 000 zł) oraz od 4 do 15 punktami karnymi. Polega ono na nieustąpieniu pierwszeństwa innemu pojazdowi lub pieszemu, który zgodnie z przepisami ma prawo przejechać lub przejść w pierwszej kolejności. Tego rodzaju zachowanie może prowadzić do bardzo niebezpiecznych sytuacji na skrzyżowaniach oraz przejściach dla pieszych.
Do częstych wykroczeń należą również nieprawidłowe wyprzedzanie, korzystanie z telefonu podczas prowadzenia pojazdu czy ignorowanie sygnalizacji świetlnej.

Warto podkreślić, że w ostatnich latach ustawodawca znacząco zaostrzył sankcje za wykroczenia drogowe, w tym przede wszystkim za przekroczenie prędkości – objawia się to m.in. wyższymi mandatami. Celem tych zmian jest zwiększenie dyscypliny kierowców oraz ograniczenie liczby niebezpiecznych zdarzeń w ruchu drogowym.

Wykroczenie a przestępstwo drogowe – czym się różnią?

Różnica między przestępstwem a wykroczeniem polega głównie na stopniu szkodliwości społecznej i rodzaju kary grożącej za ich popełnienie. Wykroczenie charakteryzuje się niższą szkodliwością społeczną niż przestępstwo. Za popełnienie wykroczenia grozi grzywna, nagana, ograniczenie wolności, sąd może też orzec krótki areszt. Wykroczenie może zostać popełnione umyślnie lub nieumyślnie. Przestępstwo to bezprawny i zawiniony czyn zabroniony o dużej szkodliwości społecznej. Przestępstwa dzielą się na występki i zbrodnie. Występek może skutkować karą grzywny lub ograniczenia wolności, a za zbrodnie grozi kara pozbawienia wolności wynosząca minimum 3 lata. Wykroczenia drogowe uregulowane są w ustawie z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Przestępstwa w ruchu drogowym są natomiast uregulowane w Kodeksie karnym z dnia 6 czerwca 1997 r.

Co grozi za nieumyślne niezatrzymanie się do kontroli?

Do 2017 roku niezatrzymanie się do kontroli drogowej było wykroczeniem. Od kilku lat zignorowanie wezwania do zatrzymania się do kontroli jest zagrożone wyższą karą. Art. 178b Kodeksu karnego zastrzega, że niezatrzymanie do kontroli drogowej jest przestępstwem, gdy:

funkcjonariusz porusza się pojazdem jeżdżącym, pływającym, lub latającym;
wydawane są jednocześnie sygnały dźwiękowe i świetlne;
kierowca porusza się pojazdem mechanicznym z silnikiem;
kierowca nie zatrzymuje się niezwłocznie, gdy jest to możliwe bez spowodowania zagrożenia dla pozostałych uczestników ruchu drogowego.

Jeśli funkcjonariusz porusza się pieszo lub znajduje się w zaparkowanym radiowozie, niezatrzymanie się do kontroli drogowej stanowi wykroczenie. Przestępstwo polegające na niezatrzymaniu się do kontroli drogowej jest zagrożone karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, a w razie podjęcia ucieczki przed funkcjonariuszami kara jest jeszcze wyższa.

Co grozi za nieumyślne spowodowanie wypadku drogowego?

Kara za spowodowanie wypadku jest uzależniona od tego, jakie obrażenia ciała poniosły osoby uczestniczące w zdarzeniu. Naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, nawet nieumyślne, również może prowadzić do odpowiedzialności karnej. Art. 177 § 1 przewiduje, że „kto, naruszając, chociażby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, powoduje nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone w art. 157 § 1, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.