Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu

Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu obejmują najcięższe przestępstwa, takie jak pozbawienie życia innej osoby (zabójstwo) czy inne czyny, których sprawcy mogą zostać skazani na karę bezwzględnego pozbawienia wolności.

Kodeks karny wyróżnia kilkanaście przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu. Najpoważniejszym z nich jest zabójstwo, zagrożone karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 8 lat. Przepisy wskazują też na typy kwalifikowane zabójstwa (np. zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem), wiążące się z ryzykiem wyższej kary.

Czyny zabronione naruszające zdrowie i życie człowieka

Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu to zróżnicowana grupa czynów zabronionych naruszających życie i zdrowie człowieka. Kodeks karny określa następujące przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu:
  • zabójstwo,
  • dzieciobójstwo,
  • zabójstwo eutanatyczne (pozbawienie życia na żądanie drugiego człowieka i pod wpływem współczucia dla niego),
  • namowa do samobójstwa i pomoc w popełnieniu go,
  • przerwanie ciąży za zgodą kobiety,
  • niezgodne z prawem przerwanie ciąży,
  • nieumyślne spowodowanie śmierci,
  • ciężki uszczerbek na zdrowiu,
  • średni i lekki uszczerbek na zdrowiu,
  • uszkodzenie prenatalne,
  • bójka i pobicie,
  • użycie w bójce i pobiciu niebezpiecznych przedmiotów,
  • narażenie na zarażenie,
  • nieudzielenie pomocy.
Zatrzymajmy się dłużej przy kilku wybranych przestępstwach i warunkujących je okolicznościach.

Ciężki, średni i lekki uszczerbek na zdrowiu

Kodeks karny wyróżnia trzy poziomy uszczerbku na zdrowiu.
  • Z ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu mamy do czynienia, gdy sprawca pozbawił swoją ofiarę wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia albo doprowadził u niego do innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała.
  • Uszczerbek średni to naruszenie czynności ciała lub rozstrój zdrowia trwający więcej niż 7 dni.
  • Lekki uszczerbek na zdrowiu to takie naruszenie czynności ciała lub rozstrój zdrowia, które trwa nie dłużej niż 7 dni.
Ściganie przestępstwa ciężkiego i średniego uszczerbku na zdrowiu następuje z urzędu – podejmuje je prokurator, i to niezależnie od woli pokrzywdzonego.

Ściganie przestępstwa lekkiego uszczerbku na zdrowiu następuje z oskarżenia prywatnego. Wyjątek stanowi sytuacja, w której pokrzywdzonym jest osoba najbliższa zamieszkująca wspólnie ze sprawcą. Wówczas ściganie następuje z urzędu po tym, jak organy uzyskają wiarygodną informację o popełnieniu przestępstwa.

Osoba, która w wyniku działania innej osoby doznała uszczerbku na zdrowiu, powinna udać się do lekarza i przeprowadzić obdukcję. Jest to badanie, w trakcie którego lekarz stwierdza i bada obrażenia ciała pacjenta. Należy też złożyć zawiadomienie o pobiciu na policji.

Zachęcamy do skorzystania z pomocy adwokata w przypadku lekkiego uszczerbku na zdrowiu, gdyż jego ściganie nie następuje z urzędu. Prawnik sporządzi prywatny akt oskarżenia, a następnie działa w sądzie w charakterze oskarżyciela prywatnego

W przypadku ciężkiego i średniego uszczerbku na zdrowiu adwokat zadba o najlepszą reprezentację interesu klienta. Zadba o to, by organy postępowania podjęły odpowiednie czynności i zebrały potrzebne dowody. Kancelaria Adwokacka adw. Rafała Zielińskiego podejmuje się również przygotowania pozwu o odszkodowanie i zadośćuczynienie za poniesiony uszczerbek i reprezentuje klienta w postępowaniu cywilnym w tej sprawie.

Dzieciobójstwo

Popularnie, również w mediach, mianem dzieciobójstwa określa się zabicie małego dziecka. Nie jest to prawidłowe określenie – w rzeczywistości przestępstwa, które się tak nazywa, może się dopuścić wyłącznie matka, która zabija dziecko w okresie porodu pod wpływem jego przebiegu. Przyjmuje się, że bezpośredni związek z porodem może występować nawet kilka dni po urodzeniu. Za taki czyn ustawodawca przewidział karę pozbawienia wolności w wymiarze od 3 miesięcy do 5 lat.

Zabójstwo eutanatyczne

Polskie prawo nie dopuszcza eutanazji, czyli pozbawienia życia osoby nieuleczalnie chorej i cierpiącej na jej żądanie. W kilku krajach europejskich istnieją odpowiednie procedury – o zakończeniu leczenia decyduje komisja lekarska, ale takiej decyzji nie może podjąć samodzielnie rodzina chorego.

Art. 150 Kodeksu karnego przewiduje, że:
  • § 1. Kto zabija człowieka na jego żądanie i pod wpływem współczucia dla niego, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
  • § 2. W wyjątkowych wypadkach sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.
Aby można było mówić o zabójstwie eutanatycznym, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki:
  • ofiara poprosiła o pozbawienie ją życia,
  • sprawca kierował się współczuciem wobec ofiary.
Jeśli uda się przekonać sąd, że jedynym powodem pozbawienia życia była chęć ulżenia cierpiącemu, sprawca zostanie skazany na karę maksymalnie 5 lat pozbawienia wolności; sąd może też odstąpić od wymierzenia kary. Jeśli jednak któryś z warunków nie został spełniony, postawiony zostanie inny zarzut, np. z art. 148 k.k. (zabójstwo), który jest zagrożony wyższą karą.

Usługi prawne dotyczące przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu – oferta kancelarii

Kancelaria Adwokacka adw. Rafała Zielińskiego świadczy usługi prawne na rzecz sprawców przestępstw oraz ich ofiar. Zachęcamy do kontaktu na jak najwcześniejszym etapie sprawy, aby pełnomocnik mógł uczestniczyć już w pierwszych czynnościach i zadbać o interesy swojego klienta.

Dla powodzenia spraw karnych ważna jest nie tylko wiedza i doświadczenie prawnika, ale również jego zaangażowanie i umiejętność nieszablonowego myślenia. Mecenas Zieliński ma doświadczenie w pracy jako prokurator, dzięki czemu potrafi analizować sprawy z punktu widzenia oskarżyciela publicznego i działać wyprzedzająco.

Pomagamy oskarżonym o przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu – w tym o:

  • zabójstwo – to najpoważniejsze przestępstwo przewidziane w Kodeksie karnym i zagrożone najwyższym wymiarem kary;
  • spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu – obrona w sprawach o spowodowanie u innej osoby trwałego kalectwa lub choroby zagrażającej życiu;
  • spowodowanie średniego lub lekkiego uszczerbku na zdrowiu – podejmujemy działania na rzecz klienta oskarżonego o naruszenie czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia;
  • bójkę lub pobicie;
  • nieumyślne spowodowanie śmierci – reprezentujemy klientów, którzy doprowadzili do śmierci innej osoby w sposób nieumyślny, a więc nie działali z zamiarem pozbawienia życia.

Osoby oskarżone o przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu jak najszybciej powinny ustanowić adwokata, który będzie reprezentował ich interesy już od pierwszych czynności procesowych. Jako profesjonalna kancelaria adwokacka oferujemy najlepszą możliwą obronę. Mamy duże doświadczenie w sprawach karnych różnego rodzaju.

FAQ

Jakie są najcięższe przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu w polskim prawie?

Najcięższym przestępstwem przeciwko życiu i zdrowiu jest zabójstwo, uregulowane w art. 148 Kodeksu karnego. Polega ono na umyślnym pozbawieniu człowieka życia. Za ten czyn mogą grozić:

  • kara pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 10 lat, 
  • kara 25 lat pozbawienia wolności, 
  • kara dożywotniego pozbawienia wolności. 

Do poważnych przestępstw przeciwko zdrowiu zalicza się także spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, określone w art. 156 Kodeksu karnego. Chodzi o sytuacje, w których skutkiem działania sprawcy jest trwałe i poważne naruszenie zdrowia, np. utrata wzroku, słuchu, zdolności płodzenia lub ciężka choroba zagrażająca życiu. Za taki czyn grozi kara pozbawienia wolności od 5 lat do nawet dożywocia.

Przepisy przewidują również odpowiedzialność za spowodowanie średniego lub lekkiego uszczerbku na zdrowiu. Zgodnie z art. 157 § 1 k.k. średni uszczerbek na zdrowiu polega na doprowadzeniu do naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia, który trwa dłużej niż 7 dni. Sprawca w tej sytuacji podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Z kolei art. 157 § 2 k.k. dotyczy lekkiego uszczerbku na zdrowiu, a więc spowodowanie naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia trwającego nie dłużej niż 7 dni. Sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat. Choć zagrożenie karą jest w tych przypadkach niższe, nadal są to przestępstwa traktowane przez prawo jako poważne naruszenie dóbr osobistych drugiej osoby.

Sprawy dotyczące przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu wymagają szczegółowej analizy okoliczności zdarzenia. Istotne znaczenie mają w tym przypadku zamiar sprawcy, sposób działania oraz skutki, jakie wywołało jego zachowanie. Należy też pamiętać, że – co do zasady – są ścigane z urzędu, co oznacza, że policja i prokuratura mogą wszcząć oraz prowadzić postępowanie niezależnie od woli pokrzywdzonego. 

Czym różni się bójka od pobicia w świetle przepisów kodeksu karnego?

Pojęcia bójki i pobicia w języku potocznym bywają używane zamiennie, jednak w prawie karnym mają odmienne znaczenie i odnoszą się do różnych sytuacji.

  • Bójka polega na starciu co najmniej kilku osób, w którym każdy z uczestników jednocześnie atakuje i broni się przed innymi. Oznacza to, że trudno wskazać wyłącznie jednego sprawcę i jedną ofiarę. Wszyscy uczestnicy bójki biorą aktywny udział w zdarzeniu i ponoszą odpowiedzialność za jego skutki.
  • W przypadku pobicia występuje wyraźny podział na napastników oraz osobę lub osoby pokrzywdzone. Sprawcy działają wspólnie przeciwko jednemu człowiekowi lub grupie ludzi, którzy nie podejmują równorzędnej walki.

Różnica ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności karnej. W przypadku bójki odpowiedzialność ponoszą wszyscy uczestnicy starcia, natomiast przy pobiciu odpowiedzialność dotyczy przede wszystkim osób atakujących.

Przepisy przewidują surowsze konsekwencje w sytuacji, gdy skutkiem bójki lub pobicia jest poważny uszczerbek na zdrowiu albo śmierć człowieka. Zgodnie z art. 158 § 2 i 3 Kodeksu karnego, jeżeli następstwem bójki lub pobicia jest ciężki uszczerbek na zdrowiu, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat, natomiast w przypadku śmierci człowieka – od 2 lat do 15 lat pozbawienia wolności.

Jak przebiega proces o przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu?

Postępowanie w sprawach dotyczących przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu przebiega według zasad określonych w Kodeksie postępowania karnego. Proces składa się z kilku etapów, które mają na celu ustalenie przebiegu zdarzenia oraz odpowiedzialności sprawcy.

  1. Pierwszym krokiem jest postępowanie przygotowawcze prowadzone przez prokuraturę lub policję. Wówczas są gromadzone dowody, przesłuchiwani świadkowie, a także przeprowadzane opinie biegłych, np. z zakresu medycyny sądowej. Jeżeli zgromadzony materiał dowodowy wskazuje na popełnienie przestępstwa, prokurator kieruje do sądu akt oskarżenia.
  2. Kolejnym etapem jest postępowanie sądowe. W jego trakcie sąd analizuje dowody zgromadzone w sprawie, przesłuchuje świadków oraz oskarżonego. Strony postępowania, prokurator, obrońca i pełnomocnik pokrzywdzonego, przedstawiają swoje stanowiska oraz wnioski dowodowe.
  3. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sąd wydaje wyrok. Może on polegać na skazaniu oskarżonego, jego uniewinnieniu albo umorzeniu postępowania. W przypadku wyroku skazującego sąd określa również rodzaj oraz wysokość kary. 
  4. Stronom przysługuje prawo do zaskarżenia wyroku poprzez wniesienie apelacji. Sprawa trafia wówczas do sądu drugiej instancji, który ponownie analizuje prawidłowość rozstrzygnięcia.

Sprawy dotyczące przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu należą do najbardziej złożonych postępowań karnych. Wymagają dokładnej analizy materiału dowodowego, opinii biegłych oraz szczegółowego ustalenia przebiegu zdarzenia. 

Skontaktuj się z nami